بازار طلا و ارز در کشاکش اخبار تنگه هرمز/ سه سیگنال مهم پیش روی معاملهگران/ برندگان و بازندگان بازار در یک هفته کدام بودند؟آینده ارز در ایران؛ دلار به کدام سمت میرود؟
آینده بازار ارز ایران را دیگر نمیتوان فقط با یک سؤال ساده خلاصه کرد: «دلار چند میشود؟» نرخ ارز در اقتصاد ایران حاصل برخورد چند نیروی بزرگ است؛ تورم، رشد نقدینگی، درآمدهای ارزی، دسترسی به منابع خارجی، سیاست بانک مرکزی و مهمتر از همه ریسک سیاسی. به همین دلیل، آینده دلار بیش از آنکه یک عدد مشخص باشد، مجموعهای از سناریوهای اقتصادی است.
نشانههای فشار ساختاری بر ریال همچنان جدی است. در ژانویه ۲۰۲۶، نرخ دلار در بازار آزاد ایران طبق گزارش رویترز به حدود ۱.۵ میلیون ریال رسید و رکورد تازهای ثبت کرد. در همان مقطع، تورم سالانه خانوار بر اساس آمار رسمی مورد استناد رویترز به حدود ۶۰ درصد رسیده بود.
صندوق بینالمللی پول نیز در آخرین برآورد خود برای سال ۲۰۲۶، تورم متوسط ایران را حدود ۶۸.۹ درصد و رشد واقعی اقتصاد را منفی ۵.۴ درصد پیشبینی کرده است.
تورم؛ مهمترین موتور بلندمدت نرخ ارز
در کوتاهمدت ممکن است سیاستگذار با تزریق ارز، محدودیت معاملات یا افزایش عرضه بتواند بازار را کنترل کند، اما در افق بلندمدت، اختلاف تورم ایران با اقتصادهای بزرگ جهان یکی از مهمترین عوامل فشار بر ارزش ریال باقی میماند.
اگر سطح قیمتها در اقتصاد ایران سریعتر از کشورهای طرف تجاری افزایش یابد، بدون اصلاح متغیرهای بنیادی، نرخ ارز نیز در بلندمدت تحت فشار قرار میگیرد.
بنابراین آینده ارز را باید بیش از هر چیز در سیاست پولی، کسری بودجه و توان دولت برای مهار تورم جستوجو کرد.
سیاست خارجی میتواند مسیر بازار را تغییر دهد
بازار ارز ایران بهشدت نسبت به دسترسی کشور به منابع ارزی حساس است.
نمونه روشن آن در ژوئن ۲۰۲۶ دیده شد؛ پس از کاهش برخی محدودیتها بر صادرات انرژی و بهبود دسترسی ایران به داراییهای خارجی، بانک مرکزی اعلام کرد تخصیص ارز را افزایش میدهد و در مرحله نخست حدود ۲ میلیارد دلار برای بخش صنعت در نظر گرفته شد.
این اتفاق نشان میدهد حتی اگر متغیرهای داخلی تغییری نکنند، تحول در تحریمها، صادرات نفت یا روابط سیاسی میتواند عرضه ارز و انتظارات بازار را بهسرعت تغییر دهد.
در مقابل، تداوم یا تشدید فشار خارجی میتواند این کانال را دوباره محدود کند. آمریکا نیز در سال ۲۰۲۶ تحریمهای تازهای علیه شبکههای مالی، مبادلات ارزی و بخشهایی از تجارت خارجی ایران اعمال کرده است.
سه سناریو برای آینده دلار
در سناریوی خوشبینانه، کاهش تنشهای خارجی، افزایش صادرات و دسترسی بهتر به منابع ارزی در کنار کنترل نسبی تورم میتواند سرعت افزایش نرخ ارز را کاهش دهد و حتی دورههایی از ثبات یا اصلاح قیمت ایجاد کند.
در سناریوی میانه، درآمد ارزی کشور حفظ میشود اما تورم بالا باقی میماند. در این وضعیت، دلار ممکن است بدون جهش دائمی، بهصورت پلهای و همراه با دورههای اصلاح حرکت کند.
اما در سناریوی بدبینانه، ترکیب تورم بالا، تشدید محدودیتهای خارجی، کسری بودجه و افزایش ریسک سیاسی میتواند دوباره تقاضای احتیاطی برای ارز را افزایش دهد و فشار جدیتری بر ریال وارد کند.
آینده بازار ارز فقط درباره دلار نیست
یکی از مهمترین تغییرات سالهای آینده احتمالا افزایش اهمیت طلا، استیبلکوینها و ابزارهای دیجیتال حفظ ارزش در کنار ارز فیزیکی خواهد بود. در چنین فضایی، رفتار خانوارها نیز میتواند از خرید صرف دلار به سمت سبدی از داراییهای پوششدهنده تورم حرکت کند.
در نهایت، آینده ارز ایران را یک معاملهگر یا یک خبر سیاسی تعیین نمیکند. مسیر بلندمدت ریال به کیفیت سیاستگذاری اقتصادی بستگی دارد.
تا زمانی که تورم مزمن، ناترازی مالی و نااطمینانی سیاسی پابرجا باشد، فشار بنیادی بر ارزش پول ملی نیز باقی خواهد ماند؛ اما هر تحول جدی در روابط خارجی، درآمد ارزی و سیاست پولی میتواند مسیر این بازار را به شکل محسوسی تغییر دهد.
دیدگاهتان را بنویسید